0353.247.247

Hotline bán hàng

Mua hàng

Thời gian 8:00 - 21:00

Những câu đối hay khắc tại đình, chùa, đền, miếu Bắc Trung Bộ

Trang Trương 4 tuần trước 16 lượt xem

Đình, chùa, đền, miếu là những công trình kiến trúc được hình thành từ tín ngưỡng thờ cúng dân gian. Đây là nơi mà các vị thần, thánh, anh hùng có công với nước được nhân dân tôn xưng. Những câu đối hay được khắc tại đây thể hiện tấm lòng, sự tôn kính của người dân đối với những nhân vật kể trên.

Những câu đối hay đền thờ dòng họ Hoàng Nghĩa 

Gia phả họ Hoàng Nghĩa ở Nghệ An ghi lại tổ tiên xưa quê quán ở xã Hoàng Vân – Kim Động – Hưng Yên. Ngài thủy tổ là Hoàng Thế Chân, sống thời Lê Thái Tổ và Lê Thái Tông. Thế kỷ XVI, ngài Hồng Quốc Công Hoàng Nghĩa Kiều làm đô đốc tổng binh ở Nghệ An. Ngài lấy bà Phan Thị Má và sinh ra Phú Quận công Hoàng Nghĩa Lương.

Đền thờ Phú Quận công ở làng Hoàng Nghĩa nay thuộc huyện Hưng Nguyên – Nghệ An. Đền được con cháu xây dựng từ năm Thiệu Trị thứ 5, quay mặt ra sống Lam và núi Thiên Nhẫn. Đền gồm 2 nhà thượng và hạ. Hiện tại, đền thờ có khắc những câu đối hay như sau:

“Gia tiên Kim Động, Hoàng Vân, Nam thiên thế phiệt

Miếu ngật Hưng Nguyên, Dương Xá, Hoan địa linh từ”

Dịch nghĩa:

Tổ tiên ở Kim Động, Hoàng Vân dòng dõi danh tiếng dưới trời Nam

Đền miếu ở Hưng Nguyên, Dương Xá linh thiêng trên đất Châu Hoan”

Và:

“Kinh quốc cựu phần lăng, Kim Động Hoàng Vân phát tích

Quận thành kim miếu mạo, Hồng Sơn Lam thủy tăng huy”

Dịch nghĩa:

“Kinh xứ cũ, nơi đặt lăng mộ, Kim Động, Hoàng Vân là nơi phát sinh gốc tích

Quận thành mới, chỗ xây đền miếu, núi Hồng Lĩnh, sông Lam là chỗ sáng rọi càng tăng”

Nhà thờ họ Hoàng Trù còn ghi đôi câu đối nói lên nguồn gốc họ hàng:

“Hoàng Vân chính khí truyền thiên cổ

Chung Cự hùng thanh chấn ức niên”

Nghĩa:

“Chính khí Hoàng Vân truyền muôn thuở

Tiếng hùng Chung Cự dội ngàn năm”.

Những câu đối hay khắc tại đền Vạn Lộc

Đền Vạn Lộc thờ Nguyễn Sư Hồi. Ông có tên lúc nhỏ là Nguyễn Đình Khôi. Nguyễn Sư Hồi mất, triều đình cho mai táng ông tại Lùm Cò gần đồn tiêu Cửa Xá. Ông được tôn là “Bản cảnh Thành hoàng”. Đền thờ ông tại làng Vạn Lộc để nhân dân nhớ ơn, quanh năm thờ cúng.

Đền thờ ông có 3 tòa: Thượng, trung và hạ điện. Mặt trước cột nanh hoa biểu có ghi những câu đối Nôm:

“Chi biển Long giang, muôn dặm phong lôi lừng Xá Hải

Đề tên thanh sử, nghìn năm hương hỏa rạng Lô Sơn”

Mặt sau có ghi câu đối:

“Tiền Gấm thủy, hậu Lô sơn, vạn cổ lý nhân văn vật địa

Đông Xá hải, tây Tượng phục, thiên thu miếu vũ đức linh thanh”

Trung điện có câu đối:

“Khai cơ lập ấp lưu đại đức

Phù bang bình tạc hiến anh linh”.

Những câu đối hay

Những câu đối hay khắc tại nhà thờ họ

Những câu đối hay khắc tại đền Diên Nhất 

Đền Diên Nhất tọa tại phường Nghi Hương – Cửa Lò – Nghệ An. Đền thờ hoàng hậu Hoàng Thị Lê và phối thờ các vị thần phật. Lúc còn trẻ, bà là một cô gái vừa xinh đẹp vừa giỏi giang việc nội trợ. Bà đã lọt vào mắt của vua Lê Chân Tông trong một lần vua hành quân đi đánh chúa Nguyễn. Sau đó, bà trở thành hoàng hậu của vua Lê Chân Tông.

Sau khi nhà vua mất, hoàng hậu về quê tổ chức giúp dân mở mang, phát triển nghề đi biển và nông trang, trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải…Sau khi mất, bà được người dân tôn thờ tại đền Diên Nhất. Trước cổng chính của đền có ghi những câu đối hay như sau:

“Thượng Cầu Ngã, Hạ Bồi Mao, chiếu chỉ Lê Triều sáng nghiệp

Bắc Lan Châu, Nam Lập Trạch, thần dân Đông Bái yên cư”

 

“Nghi trượng bảo lưu linh tự cổ

Miếu từ tu tạo hiển như sơ”

Dịch nghĩa:

“Nghi trượng còn bảo lưu được dấu thiêng từ xưa

Đền miếu tu tạo lại hiển linh như buổi đầu”

 

“Cổ kim hữu đức năng tỷ phúc

Thượng hạ vô tư khả đạt thiên”

Dịch nghĩa:

“Xưa nay có nhân đức mới được hưởng nhiều phúc

Trên dưới nếu vô tư sẽ cầu thấu tới trời”

 

“Thần chi vi đức kỳ thịnh

Dân giả trực đạo nhi hành”

Dịch nghĩa:

“Thần là làm đức nên phát thịnh

Dân theo đường thẳng mà cùng đi”.

Những câu đối hay ở đền Thánh Hoàng Mười

Đền Thánh Hoàng Mười được xây dựng dưới triều vua Lê Thần Tông. Đây là ngôi đền nổi tiếng ở Nghệ An thờ đạo Mẫu Tứ phủ. Vị thần được thờ chính ở đền là ông Hoàng Mười. Đức Thánh Hoàng Mười là con trai thứ mười của vua Thần Long Bát Hải Đại Vương và Đệ Nhất Thánh Mẫu Tiên Thiên Công chúa ở hồ Động Đình.

Hoàng Mười tức là hoàng tử thứ mười. Ông là một vị tướng có công trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Ông hi sinh trong trận Âm Công đánh vào thành Lục Niên. Âm Công là một trận voi giã chiến, thuyền giả, ngài kéo quân đánh tập hậu làm quân Minh kinh hồn bạt vía. Ngài đã bị thương nặng trong trận đó, chỉ kịp phi ngựa về đến quê nhà thì mất.

Chính môn với đôi cột quyết cao, trên mỗi đỉnh có hình con Nghê ngước lên trời cao. Tại đền thờ Thánh Hoàng Mười có khắc những câu đối hay như sau:

“Lê triều hiển hách Trung lương tướng

Nam Quốc phương danh Thượng đẳng thần”

 

“Linh khí tại thiên, danh tại sử

Huân công ư quốc, đức ư dân”

 

“Cao sơn hải hoạt sinh thành đức

Nghĩa cửu, thiên trường hiếu kính tâm”

 

“Đế thích Long Vương khai thái vận

Thiên sinh thần vũ dực hồng đồ”.

Những câu đối hay

Những câu đối hay khắc tại đền Thánh Hoàng Mười

Những câu đối hay khắc tại nhà thờ Nguyễn Bá Lân

Thượng thư Nguyễn Bá Lân quê ở làng Cổ Đô – Ba Vì – Hà Nội. Ông là người văn võ kiêm toàn. Rất nhiều lần chúa Trịnh cử ông đi trị loạn. Ông có ông lớn trong đợt trấn ải ở biên cương Cao Bằng. Nhà thờ Nguyễn Bá Lân nằm trong khu 11 xã Cổ Đạm – Nghi Xuân – Hà Tĩnh. Trong nhà thờ hiện có câu đối hay sau:

“Muôn đời hương khói làng có minh đình nhà có miếu

Chín bệ ban ơn rạng rỡ từ họ Nguyễn gốc đời Lê”

Trong đền thờ còn có những câu đối hay được khắc tại gian giữa tường sau hạ điện, giữa cửa chính lên trung điện, hai trụ giữa:

“Tổ tông công đức thiên niên thịnh

Tử hiểu tôn hiền vạn đại vinh”

Dịch nghĩa:

“Tổ tiên công đức ngàn năm thịnh

Con cháu hiếu hiền muôn thuở vinh”

 

“Dương vũ hùng uy danh bất dẫn

Hồi phong linh ứng trạch như tân”

Dịch nghĩa:

Uy hùng vũ dũng danh còn mãi

Oai phong đã ứng trạch như mới”

 

“Thiên thu vĩnh điện cương thường trụ

Nhất tự vinh đàn cáo mệnh hoa”

Dịch nghĩa:

“Ngàn thu bền vững cội cương thường

Một chữ vua ban cũng là hoa đẹp”

 

“Tổ đức tôn công lai dã viễn

Xuân thường thu tự phụng duy tư”

Dịch nghĩa:

Công đức tiên tổ đến nay đã xa

Xuân thu thường kỳ phụng thờ ghi nhớ”

 

“Thế phả tương truyền Nguyễn gia đệ tam phái

Tổ tôn hợp tự Bảo Đại kỷ nguyên niên”

Dịch nghĩa:

“Thế phả tương truyền họ Nguyễn chi ba

Tổ tôn hợp tự Bảo Đại năm đầu”.

Những câu đối hay ở làng Lệ Sơn

Câu đối của làng Lệ Sơn chủ yếu được sáng tác để thờ ở các công trình kiến trúc văn hóa của làng và các họ. Những câu đối này là thông điệp mà các thế hje tiền nhân nhắn gửi lại cho lớp hậu thế của Lệ Sơn. Những câu đối hay ở Lệ Sơn gồm:

Câu đối tại miếu thờ ngài Sơ tổ Lê tộc đại tôn

“Sơn hà phong cảnh đại quan

Lễ nhạc y quan sở túy”

Dịch nghĩa:

“Sông núi, phong cảnh Lệ Sơn thể hiện tầm nhìn rộng lớn

Làng có nghi thức lễ nhạc, y phục đẹp”

 

” Cư tiên bát đại tính

Vi thủ tứ danh hương”

 

“Vạn thế sinh nhân tổ

Ức niên bản thổ thần”

Những câu đối tại miếu thờ Ngài Thủy tổ Lê tộc đại tôn

“Thần sơn ngật ngật đề phong tráng

Sinh thủy nguyên nguyên phái dẫn trường”

 

“Sơ sinh nhân sỹ đội nông canh bất ngoại

Cứu yên trạch cao khoa hiển hoạn kỳ trung”

 

“Nhân xuất sơ, thủy lục lam sơn chung thụy khí

Thiên tác thỉ, Linh nam Thần bắc triển hồng cơ”

 

“Triệu bồi đức hợp Càn Khôn đạt

Khai tịch nhân tồn vũ trụ gian”

Những câu đối hay tại miếu thờ Trần tộc đại tôn

“Hồng đức khai canh tổ

Duy Tân dực bảo thần”

 

“Phái hệ ức niên, tiên lĩnh cổ

Phạm mô thiên tải bút phong cao”

 

“Tiếp mạch Thần sơn Tiên chỉ cựu

Án thừa Linh thủy hộ chân tân”

 

“Tam chi huyết thống lưu trường đại 

Nhất bản tồn dư ngũ bách niên”

Những câu đối hay tại miếu thờ họ Lương

“Nước sông xanh mát bởi nguồn sâu

Cành lá xum xuê nhờ gốc vững”

 

“Tiên tổ khai canh ngời hậu thế

Tử tôn kế nghiệp rạng tiền nhân”

 

“Thủy tổ khai canh lập ấp miếu

Trung hưng dực bảo linh phù thần”

 

“Công minh thạch bảng sơn cao

Đức dụ nhân sinh sinh thủy tú”

Câu đối hay ở miếu thờ họ Phan

“Công cao thùy vạn cổ

Đức hậu hiển ức niên”

 

“Tổ tông công đức bách thế bất thiên

Tử hiếu tôn hiền vạn đại như kiên”

…vv.

Những câu đối hay khắc tại đền thờ

Những câu đối hay khắc đền thờ Chiêu Trưng Đại Vương

Lê Khôi con ông Lê Trừ – anh thứ hai của Lê Lợi. Lê Khôi làm quan 3 triều, lên tới chức Khâm sai Tiết chế thủy lục như Dinh, Hộ vệ Thượng tướng quân. Năm 1446, ông phụng mệnh vua Nhân Tông đi đánh Chiêm Thành ở châu Thuận Hóa. Trên đường về, đoàn chiến thuyền đến chân núi Long Ngâm của dãy Nam Giới thì ông mất. Nhà vua cho lập đền thờ, phong tặng là “Chiêu Trưng Đại Vương”. Ơ hạ điện có đôi câu đối: “Thượng đẳng hiển anh linh thiên hạ huyền công bang hải đạo/Quốc triều long tự tải nhân bằng thịnh đức phát tài nguyên”.

Lăng mộ của Đại Vương ở sau thượng điện. Mộ không cao to, đồ sộ nhưng trang trọng, uy nghiêm. Đền thờ ông trầm mặc, thấp thoáng trong rừng xanh. Tại hai nơi này có khắc những câu đối hay như sau:

“Yên chức hào kiệt

Chiến tích anh hùng”

Và:

“Vạn cổ thanh danh tùy bất hủ

Tam triều lãm vọng lẫm sư sinh”

Dịch nghĩa:

“Tiếng tăm, công đức của Người mãi trường tồn

Ba triều vua ngóng trong vẻ lẫm liệt oai hùng như Người còn đó”.

Những câu đối hay khắc tại đền, chùa, đình, miếu đã được làng nghề Cát Đằng chia sẻ chi tiết trong bài viết trên. Điểm chung được tìm thấy trong những câu đối đó là ca ngợi công lao và sự tôn trọng. Tất cả đã góp phần tô đẹp thêm cho tín ngưỡng thờ cúng của người Việt Nam./.

 
 

Tin khác:

- Tranh gỗ treo phòng thờ - Làng nghề Cát Đằng chia sẻ

16 lượt xem, Like và chia sẻ nếu thấy thích nhé !!

0 Đánh giá sản phẩm này

Chọn đánh giá của bạn
Mã xác nhận